Наколькі маленькай можа быць жывая істота?
Калі задацца такім пытаньнем, то першае, што прыйдзе на думку - аднаклеткавыя арганізмы, бактэрыі. І гэта будзе правільным адказам, бо сярэдні памер бактэрый складае 0,5 - 5 мкм. Вядома яшчэ ёсьць вірусы, якія маюць значна меньшы памер, але гэта ўжо неклеткавыя арганізмы, да таго ж ня здольныя самастойна існаваць. Таму іх у разьлік не бяруць. Але не так даўно высьветлілася, што паміж бактэрыямі і вірусамі існуюць яшчэ звышмалыя бактэрыі.
На працягу двух дзесяцігодзьдзяў сярод навукоўцаў вяліся спрэчкі наконт існаваньня такіх арганізмаў: адныя дапускалі іх наяўнасьць, хоць доказаў асабліва й не было, другія былі ня згодныя з гэтым. Некаторыя выказвалі меркаваньне, што калі і існуюць звышмалыя бактэрыі, то іх клеткі настолькі малыя, што ўсе бактэрыяльныя сыстэмы і арганэлы будуць няздольныя там зьмясціцца. І, падобна, гэта насамрэч так.
У 2015-м годзе, амэрыканскія дасьледнікі здолелі не проста вылучыць з глебавай вільгаці, але і сфатаграфаваць такія бактрыі. У параўнаньні з гэтымі жывымі клеткамі, звычайныя бактэрыі проста волаты!
“Яны загадкавыя. Гэтыя бактэрыі выяўляюцца ў шматлікіх асяродзьдзях і, верагодна, яны граюць важную ролю ў мікробных супольнасьцях, але мы яшчэ не цалкам разумеем гэтую ролю”- кажа Джыл Бэнфілд.
Аб’ём сфатаграфаваных звышмалых бактэрый складае 0,009 куб. мікрон - гэта ў сотні разоў меней за аб’ём якойсьці кашэчнай палачкі (E. coli). Таксама навукоўцы зазначаюць, што малюсенькія памеры значна паніжаюць кантакт бактэрыі з асяродзьдзем, абцяжарваючы гэтым абмен рэчываў паміж клеткай і вонкавым атачэньнем. Верагодна, каб кампэнсаваць гэта, на паверхні некаторых сфатаграфаваных бактэрыяў маюцца ніткападобныя вырасты, якія павялічваюць плошчу ўзаемадзеяньня з навакольным светам. Нешта падобнае назіраецца і ў звычайных бактэрый.